Το Έργο

Το Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων του Υπουργείο Εργασίας, Πρόνοιας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΥΕΠΚΑ) υλοποιεί το Έργο «Δράσεις για μείωση του χάσματος αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών». Ο συνολικός προϋπολογισμός του έργου ανέρχεται σε €3 εκατομμύρια, από τα οποία το 70% προέρχεται από το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο. Η υλοποίηση του Έργου ξεκίνησε το 2010 και θα διαρκέσει μέχρι το τέλος του 2015.

Τι είναι το χάσμα αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών;

Στην Κύπρο το ποσοστό του χάσματος αμοιβών το 2012 ήταν 16,2% (με βάση τον αναθεωρημένο τρόπο υπολογισμού του χάσματος αμοιβών από τη Eurostat που αφορά ωριαίες αποδοχές). Με άλλα λόγια, για κάθε 100 ευρώ που αμείβεται ένας άνδρας κατά μέσο όρο, μία γυναίκα αμείβεται μόνο 83,8 Ευρώ.

Παρόλο που το χάσμα αμοιβών τείνει να μειώνεται με την πάροδο των χρόνων, εξακολουθεί να βρίσκεται σε ψηλά επίπεδα και να αποτελεί ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζουν όλες οι ευρωπαϊκές κοινωνίες. Το φαινόμενο του χάσματος αμοιβών ανάμεσα στα δύο φύλα εμφανίζεται σε όλα τα ευρωπαϊκά κράτη, και ο μέσος όρος του χάσματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περίπου 16,2%.

Στην Κύπρο το ποσοστό του χάσματος αμοιβών το 2011 ήταν 16,4 % (με βάση τον αναθεωρημένο τρόπο υπολογισμού του χάσματος αμοιβών από τη Eurostat που αφορά ωριαίες αποδοχές). Με άλλα λόγια, για κάθε 100 ευρώ που αμείβεται ένας άνδρας κατά μέσο όρο, μία γυναίκα αμείβεται μόνο 83,6 Ευρώ.

Σημειώνεται ότι, εάν το χάσμα αμοιβών υπολογιστεί βάση το σύνολο των αποδοχών ανδρών και γυναικών και όχι με βάση τις ωριαίες αποδοχές τους, τότε το χάσμα αμοιβών στην Κύπρο ανέρχεται σε 21% (για το 2010), γεγονός που εξηγείται από την μεγαλύτερη παρουσία γυναικών στη μερική απασχόληση, με αποτέλεσμα χαμηλότερες αποδοχές για τις γυναίκες.

Ποια είναι τα αίτια του χάσματος αμοιβών;
• Κουλτούρα
• Στερεότυπα και αντιλήψεις σχετικά με τους παραδοσιακούς ρόλους των δύο φύλων
• Επαγγελματικός διαχωρισμός
• Συχνότερες διακοπές της επαγγελματικής καριέρας των γυναικών
• Φαινόμενο της «γυάλινης οροφής».
• Μεγαλύτερη εκπροσώπηση των γυναικών στη μερική και προσωρινή απασχόληση

Κυριότερη αιτία του χάσματος αμοιβών αποτελεί η άμεση διάκριση στις αμοιβές μεταξύ ανδρών και γυναικών που εκτελούν την ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, λόγω ουσιαστικά της υποτίμησης της γυναικείας εργασίας, έστω κι αν οι γυναίκες παρουσιάζουν πλέον συγκριτικά ψηλότερο μορφωτικό επίπεδο από αυτό των ανδρών. Επίσης σημαντική αιτία του χάσματος είναι ο διαχωρισμός ανδρών και γυναικών στην αγορά εργασίας και η συγκέντρωση μεγάλου ποσοστού των απασχολούμενων γυναικών σε τομείς οικονομικής δραστηριότητας και επαγγέλματα, τα οποία έχουν επικρατήσει να θεωρούνται ως «γυναικεία» και είναι ως επί το πλείστον ανειδίκευτα και κατά συνέπεια χαμηλόμισθα (γραφείς, υπάλληλοι καταστημάτων, ανειδίκευτες εργάτριες κ.α.).

Τα στερεότυπα και οι αντιλήψεις όσον αφορά τους παραδοσιακούς ρόλους των δύο φύλων, τα οποία επηρεάζουν τις επιλογές σπουδών και επαγγέλματος των μαθητών, με αποτέλεσμα να απουσιάζουν οι γυναίκες από επαγγέλματα που σχετίζονται με τις θετικές επιστήμες και την τεχνολογία, συντείνουν επίσης στη διατήρηση του χάσματος αμοιβών. Τέλος, η συχνή διακοπή της επαγγελματικής καριέρας των γυναικών και η μεγαλύτερη εκπροσώπηση τους στην προσωρινή και μερική απασχόληση, κυρίως λόγω της ανάληψης του μεγαλύτερου βάρους των οικογενειακών ευθυνών, επηρεάζει αρνητικά τις ευκαιρίες ανέλιξής τους (φαινόμενο της «γυάλινης οροφής») και κατ’ επέκταση τα επίπεδα αμοιβών τους.


Πως αντιμετωπίζεται το χάσμα αμοιβών;
Το νομοθετικό πλαίσιο που προνοεί για την εφαρμογή της αρχής της ίσης αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για ίδια εργασία ή εργασία ίσης αξίας, υπάρχει στην Κύπρο από το 2002 με τη ψήφιση του Νόμου περί Ίσης Αμοιβής μεταξύ Ανδρών και Γυναικών για την Ίδια Εργασία ή για Εργασία Ίσης Αξίας (Ν. 177(Ι)/2002) και τις τροποποιήσεις του (Ν. 193(Ι)/2004 και 38(Ι)/2009). Παρά την ύπαρξη της νομοθεσίας, η συντήρηση της ανισότητας στις αμοιβές των δύο φύλων υποδηλώνει ότι ακόμα δεν αντιμετωπίστηκαν τα βαθύτερα αίτια του χάσματος. Πέρα από το νομοθετικό πλαίσιο, το έργο «Δράσεις για Μείωση του Χάσματος Αμοιβών μεταξύ Ανδρών και Γυναικών» αποτελεί ένα ολοκληρωμένο πακέτο μέτρων που αποσκοπούν στην αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του χάσματος αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών. Οι δράσεις του Έργου αφορούν παρεμβάσεις σε όλα τα επίπεδα, από την επιθεώρηση της νομοθεσίας, στην εκπαίδευση και τον επαγγελματικό προσανατολισμό, τις επιχειρήσεις, την εκπαίδευση και καθοδήγηση του εργοδοτικού και συνδικαλιστικού κόσμου αλλά και την ευαισθητοποίηση και διαφώτιση της κοινωνίας ολόκληρης για το ζήτημα του χάσματος αμοιβών.